जिल्हा बँकेच्या सत्तासमीकरणात मोठे फेरबदल सत्तावाटपाची कसोटी
Yavatmal : यवतमाळ जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या सत्तासंघर्षाने जिल्ह्यातील राजकारणाला नवे वळण दिले आहे. काँग्रेसचे दीर्घकाळापासून असलेले वर्चस्व संपुष्टात आणत महायुतीने बँकेतील सत्तेचा मार्ग मोकळा केला. मात्र, या घडामोडीकडे केवळ सत्तांतर म्हणून पाहण्याऐवजी जिल्ह्यातील राजकीय शक्तींच्या बदलत्या प्रभावाच्या दृष्टीने पाहिले जात आहे. विशेषतः एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेने सहकार क्षेत्रात वाढवलेली उपस्थिती आणि पालकमंत्री संजय राठोड यांची भूमिका यामुळे आगामी राजकीय समीकरणांबाबत चर्चा सुरू झाली आहे.
भाजप आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या अजित पवार गटासह अन्य सहकारी पक्षांना सोबत घेत शिंदेसेनेने जिल्हा बँकेच्या राजकारणात आपले स्थान विस्तारण्याची संधी साधली. उपलब्ध पक्षीय आकडेवारीनुसार, शिवसेनेला सहा, राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या अजित पवार गटाला चार आणि भाजपला तीन जागा मिळाल्याचे चित्र आहे. दुसरीकडे काँग्रेसला पाच, उद्धव बाळासाहेब ठाकरे यांच्या शिवसेनेला एक, तर एका अपक्ष उमेदवाराने प्रतिनिधित्व मिळवले. या रचनेमुळे महायुतीतील घटक पक्षांचे परस्पर संबंध आणि निर्णयप्रक्रियेतील त्यांचे स्थान महत्त्वाचे ठरणार आहे.
जिल्हा बँकेतील बदलत्या सत्तासमीकरणामुळे पालकमंत्री संजय राठोड यांच्या नेतृत्वाची चर्चा नव्याने सुरू झाली आहे. सहकार क्षेत्रात पक्षाचा प्रभाव वाढविणे आणि विविध राजकीय गटांना एकत्र ठेवणे, या दोन्ही आघाड्यांवर त्यांची भूमिका महत्त्वाची ठरू शकते. मात्र, महायुतीला सत्ता मिळणे आणि बँकेच्या कारभारात सर्व घटक पक्षांमध्ये समन्वय राखणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. संचालक मंडळातील निर्णय, स्थानिक नेत्यांचे हितसंबंध आणि सभासदांच्या अपेक्षा यांचा पुढील राजकारणावर परिणाम होईल.
ओबीसी गटातील राहुल ठाकरे आणि सुशांत इंगोले यांच्यातील लढतीकडे जिल्ह्यातील राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले होते. या लढतीकडे माणिकराव ठाकरे आणि संजय राठोड यांच्यातील प्रतिष्ठेच्या संघर्षाच्या संदर्भातही पाहिले जात होते. अखेरीस राहुल ठाकरे यांच्या विजयामुळे या लढतीला वेगळे राजकीय महत्त्व प्राप्त झाले.
वणी तालुका गटातील अपक्ष सुनील कातकडे यांच्या विजयानेही पक्षीय गणितांपलीकडे स्थानिक पातळीवरील मतदारांची भूमिका महत्त्वाची असल्याचे अधोरेखित केले. त्यांनी माजी अध्यक्ष टिकाराम कोंगरे आणि महायुतीचे उमेदवार दीपक मत्ते यांचा पराभव केला. घाटंजीतील लढतीनेही स्थानिक नेतृत्व आणि उमेदवारीवरून महायुतीत निर्माण झालेल्या मतभेदांकडे लक्ष वेधले.
‘ज्ञानेशकुमारांना अटक करा, वोटचोरांना सत्तेतून खाली खेचा’ हर्षवर्धन सपकाळांचा आंदोलनातून इशारा
काँग्रेसचे माजी जिल्हाध्यक्ष अ‍ॅड. प्रफुल्ल मानकर यांचा उमेदवारी अर्ज बाद झाल्यानंतर निवडणुकीच्या राजकीय वातावरणात बदल झाला होता. त्यानंतरच्या घडामोडींनी काँग्रेससमोरील आव्हाने अधोरेखित केली. जिल्हा बँकेतील प्रभाव कमी झाल्याने पक्षाला सहकार क्षेत्रातील संघटनात्मक ताकद, स्थानिक नेत्यांमधील समन्वय आणि सभासदांशी असलेले संबंध यांचा नव्याने आढावा घ्यावा लागू शकतो.
जिल्हा बँकेतील सत्तांतरानंतर निधीची उपलब्धता, शेतकरी आणि सहकारी संस्थांना मिळणाऱ्या सुविधा, कर्जवाटप तसेच आर्थिक कारभारातील पारदर्शकता या मुद्द्यांना महत्त्व प्राप्त होणार आहे. राज्य आणि केंद्र सरकारकडून अधिक आर्थिक पाठबळ मिळविण्याबाबतही सभासदांच्या अपेक्षा आहेत. मात्र, त्यासाठी प्रत्यक्षात कोणते निर्णय घेतले जातात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
एकूणच, यवतमाळ जिल्हा बँकेतील बदल हा केवळ काँग्रेसच्या सत्तेला बसलेला धक्का नाही; तो जिल्ह्यातील सहकार क्षेत्रातील नेतृत्व, पक्षीय प्रभाव आणि महायुतीतील सत्तावाटप यांची नव्याने मांडणी करणारा ठरला आहे. या बदलाचे दीर्घकालीन राजकीय परिणाम संचालक मंडळाच्या कारभारातून आणि आगामी स्थानिक राजकीय घडामोडींमधून स्पष्ट होतील.
