विधान परिषदेच्या पाच जागा पैकी काँग्रेसला केवळ एक विजय, महायुतीला अंतर्गत कुरघोडीचा फटका
Mumbai : निवडणुकीतील पराभवानंतर ईव्हीएमवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करायचे, निवडणूक प्रक्रियेवर संशय व्यक्त करायचा आणि लोकशाही व्यवस्थेतील त्रुटींवरून राजकीय वातावरण तापवायचे, या काँग्रेसच्या भूमिकेवर टीका होत असताना, महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांचे निकाल वेगळेच राजकीय चित्र समोर आणतात. पाच जागांसाठी झालेल्या निवडणुकीत महाविकास आघाडीने तीन, तर महायुतीने दोन जागा जिंकल्या. मात्र, महाविकास आघाडीतील काँग्रेसला केवळ नागपूरची जागा जिंकता आली. उर्वरित दोन जागांवर राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या शरदचंद्र पवार गटाने बाजी मारली. त्यामुळे आघाडीच्या एकत्रित यशासोबतच काँग्रेसच्या स्वतंत्र कामगिरीचेही विश्लेषण होणे होऊ लागले आहे.
नागपूर पदवीधर मतदारसंघात अभिजित वंजारी यांनी भाजपचे सुधाकर कोहळे यांचा पराभव करत आपली जागा कायम राखली. पुणे आणि छत्रपती संभाजीनगर पदवीधर मतदारसंघांत राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या शरदचंद्र पवार गटाने विजय मिळवला. दुसरीकडे, पुणे शिक्षक मतदारसंघात भाजपचे कौस्तुभ गावडे, तर अमरावती शिक्षक मतदारसंघात शिवसेनेचे किरण सरनाईक विजयी झाले.
विदर्भात भाजपच्या अंतर्गत राजकारणाचा महायुतीला फटका? आनंद परांजपेंचा सवाल
या निकालांमधून काँग्रेससमोरचा प्रश्न केवळ जागांची संख्या एवढाच मर्यादित राहत नाही. राज्यातील राजकीय वातावरण तापवण्यात, निवडणूक प्रक्रियेतील त्रुटींचे मुद्दे उपस्थित करण्यात आणि विरोधकांना एकत्र आणण्यात पक्ष कितीही सक्रिय असला, तरी त्या वातावरणाचे मतांमध्ये रूपांतर करण्यासाठी मजबूत संघटन, स्थानिक नेतृत्व आणि मतदारांशी सातत्यपूर्ण संपर्क आवश्यक असतो. या निवडणुकीतील मर्यादित यशामुळे काँग्रेसच्या रणनीतीचा फेरविचार करण्याची गरज अधोरेखित होते.
या निवडणुका मतपत्रिकेद्वारे झाल्या होत्या. त्यामुळे ईव्हीएमवर काँग्रेसने उपस्थित केलेल्या प्रश्नांची थेट पडताळणी या निकालांवरून करता येत नाही. ईव्हीएमच्या विश्वासार्हतेविषयीचे दावे आणि मतपत्रिकेवरील निवडणुकीतील पक्षाची कामगिरी हे दोन स्वतंत्र मुद्दे आहेत.
पराभवाचीच मोठी चर्चा; कराळे मास्तरांनी पदवीधरांच्या राजकारणात नवा ‘अंक’ मांडला!
तरीही मतपत्रिकेवर मतदान झालेल्या पाच जागांपैकी काँग्रेसला एकच जागा मिळाल्याने पक्षाच्या राजकीय दाव्यांवर प्रश्न उपस्थित होणे स्वाभाविक आहे. निवडणूक पद्धतीविषयीची भूमिका मांडण्याबरोबरच मतदारांचा विश्वास जिंकणे आणि पक्षाची निवडणूकक्षमता सिद्ध करणे, हीदेखील काँग्रेससमोरील महत्त्वाची जबाबदारी आहे.
भाजप, शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस या तीन पक्षांच्या सत्ताधारी महायुतीकडे संघटनात्मक ताकद, कार्यकर्त्यांचे जाळे आणि संसाधने आहेत. तरीही जास्त जागा जिंकण्यात महायुतीला अपयश आले. पुणे शिक्षक मतदारसंघात शिवसेनेचा पाठिंबा असलेले सचिन सानप रिंगणात होते, तर भाजपचे कौस्तुभ गावडे यांनी विजय मिळवला. अमरावतीतही बंडखोरी आणि प्रतिस्पर्धी उमेदवारांमुळे लढतीचे समीकरण गुंतागुंतीचे झाले. त्यामुळे महायुतीतील समन्वयाचा प्रश्न या निकालांच्या विश्लेषणात महत्त्वाचा ठरतो.
पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांचे निकाल हे संपूर्ण महाराष्ट्रातील जनमताचे थेट प्रतिबिंब मानता येणार नाही. या मतदारसंघांतील मतदारांचा वर्ग, स्थानिक प्रश्न आणि उमेदवारांची पार्श्वभूमी वेगळी असते. मात्र, या निकालांनी एक गोष्ट स्पष्ट केली आहे, कोणत्याही पक्षाला केवळ राजकीय दाव्यांच्या आधारे विजयाची हमी मिळत नाही.
मुख्यमंत्र्याच्या बालेकिल्ल्यात काँग्रेसचा सलग दुसरा विजय; नेतृत्वावर आत्मचिंतनाची वेळ
काँग्रेसला आपल्या भूमिकांचे मतांमध्ये रूपांतर करण्यासाठी संघटनात्मक पातळीवर अधिक काम करावे लागेल, तर महायुतीला अंतर्गत मतभेदांवर मात करून एकत्रित रणनीती आखावी लागेल. महाविकास आघाडीतील राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या शरदचंद्र पवार गटाने मिळवलेले दोन विजयही आघाडीतील पक्षांच्या स्वतंत्र ताकदीकडे लक्ष वेधतात.
एकूणच, या निवडणुकीचा निकाल हा कोणत्याही एका पक्षाच्या दाव्यांवर शिक्कामोर्तब करणारा नसून, सर्वच पक्षांना आत्मपरीक्षणाची संधी देणारा आहे. निवडणूक प्रक्रियेवरील विश्वास, पक्षांची संघटनात्मक क्षमता आणि मतदारांच्या प्रश्नांशी असलेली बांधिलकी या तिन्ही कसोट्यांवर राजकीय पक्षांना आपली भूमिका सिद्ध करावी लागणार आहे.
____
