modi-government-hikes-gold-silver-import-custom-duty-to-15-percent : सरकारचा मोठा आर्थिक निर्णय; दरवाढीची शक्यता
New Delhi : केंद्रातील नरेंद्र मोदी सरकारने देशाच्या आर्थिक धोरणात मोठा बदल करत सोने, चांदी आणि इतर मौल्यवान धातूंवरील आयात शुल्कात मोठी वाढ जाहीर केली आहे. सरकारच्या नव्या निर्णयानुसार आता सोने-चांदीच्या आयातीवर एकूण १५ टक्के कस्टम ड्यूटी आकारली जाणार आहे. या निर्णयामुळे आगामी काळात देशांतर्गत बाजारात सोने आणि चांदीच्या दरात मोठी वाढ होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी काही दिवसांपूर्वी नागरिकांना एक वर्ष अनावश्यक सोने खरेदी टाळण्याचे आवाहन केले होते. त्यानंतर सरकारने घेतलेल्या या निर्णयामुळे आर्थिक आणि राजकीय वर्तुळात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.
यापूर्वी देशात सोने आणि चांदीवरील आयात शुल्क ६ टक्के होते. मात्र आता केंद्र सरकारने बेसिक कस्टम ड्यूटी थेट १० टक्क्यांपर्यंत वाढवली असून त्यावर ५ टक्के सेस लागू करण्यात आला आहे. ॲग्रीकल्चर इन्फ्रास्ट्रक्चर अँड डेव्हलपमेंट सेसचा समावेश केल्यानंतर एकूण कस्टम ड्यूटी १५ टक्क्यांवर पोहोचली आहे. या संदर्भातील अधिकृत अधिसूचना केंद्र सरकारकडून जारी करण्यात आली असून हा निर्णय तत्काळ प्रभावाने लागू करण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे.
मोदी सरकारच्या या निर्णयामागे देशातील वाढती सोने आयात नियंत्रित करणे, घसरत्या रुपयाला आधार देणे आणि विदेशी चलन साठ्यावर वाढणारा ताण कमी करणे हे प्रमुख उद्दिष्ट असल्याचे आर्थिक तज्ज्ञांचे मत आहे. भारत हा जगातील सर्वाधिक सोने आयात करणाऱ्या देशांपैकी एक मानला जातो. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर होणाऱ्या आयातीमुळे डॉलरची मागणी वाढते आणि त्याचा थेट परिणाम विदेशी चलन साठ्यावर होत असल्याचे अर्थतज्ज्ञ सांगत आहेत.
दरम्यान, सरकारच्या या निर्णयामुळे बाजारात संमिश्र प्रतिक्रिया उमटताना दिसत आहेत. काही आर्थिक विश्लेषकांनी या निर्णयाचे समर्थन करत देशाच्या आर्थिक स्थैर्यासाठी हे आवश्यक पाऊल असल्याचे म्हटले आहे. तर काही अधिकाऱ्यांनी उच्च आयात शुल्कामुळे पुन्हा एकदा सोन्याच्या तस्करीला चालना मिळू शकते, अशी भीती व्यक्त केली आहे. २०२४ च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात केंद्र सरकारने सोने-चांदीवरील कस्टम ड्यूटी १५ टक्क्यांवरून थेट ६ टक्क्यांपर्यंत कमी केली होती. त्या निर्णयानंतर देशात सोने आणि चांदीच्या आयातीत मोठी वाढ झाली होती आणि तस्करीच्या घटनांमध्ये घट झाल्याचेही समोर आले होते.
आता पुन्हा एकदा आयात शुल्क वाढवल्याने बाजारातील परिस्थिती बदलण्याची शक्यता आहे. विशेषतः लग्नसराई आणि सणासुदीच्या काळात सोने-चांदीच्या वाढत्या मागणीमुळे दर आणखी वाढू शकतात, असे व्यापारी संघटनांचे म्हणणे आहे. याचा थेट परिणाम सर्वसामान्य ग्राहकांच्या खरेदीवर होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी अलीकडील सार्वजनिक भाषणात विदेशी चलन बचतीला देशहिताशी जोडत नागरिकांना आर्थिक काटकसरीचा संदेश दिला होता. त्यांनी सोने खरेदी टाळण्याबरोबरच पेट्रोल-डिझेलचा कमी वापर, खाद्यतेल बचत आणि अनावश्यक विदेश प्रवास टाळण्याचे आवाहन केले होते. त्यानंतर सरकारने घेतलेल्या या मोठ्या आर्थिक निर्णयामुळे केंद्र सरकार आता आयात नियंत्रण आणि विदेशी चलन बचतीवर अधिक भर देत असल्याचे स्पष्ट संकेत मिळत आहेत.
