us-iran-peace-deal-announcement-by-donald-trump-crude-oil-prices-fall-global-market-update : डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या विधानानंतर जागतिक बाजारात उलथापालथ
New Delhi : अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अमेरिका आणि इराण यांच्यात दीर्घकाळ सुरू असलेल्या तणावाला पूर्णविराम देणाऱ्या शांतता कराराची घोषणा केल्यानंतर जागतिक ऊर्जा बाजारात मोठी उलथापालथ झाली आहे. ट्रम्प यांच्या घोषणेनंतर आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किंमतींमध्ये मोठी घसरण नोंदविण्यात आली. विशेषतः होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा सुरळीतपणे खुली होणार असल्याच्या संकेतांमुळे तेल पुरवठ्यावरील अनिश्चितता कमी झाली आणि गुंतवणूकदारांनी मोठ्या प्रमाणावर विक्री केल्याने तेलाचे दर घसरले.
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संभाव्य कराराबाबत काही दिवसांपासून चर्चा सुरू होती. मात्र, ट्रम्प यांनी अधिकृतरीत्या दोन्ही देशांमध्ये करार निश्चित झाल्याचे जाहीर करताच बाजाराने सकारात्मक प्रतिक्रिया दिली. होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील निर्बंध हटवले जाणार असून अमेरिकन नौदलाची नाकेबंदीही टप्प्याटप्प्याने मागे घेतली जाईल, असे संकेत मिळाल्यानंतर जागतिक तेल व्यापारासाठी महत्त्वाचा मार्ग पुन्हा खुला होणार असल्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
या घडामोडींनंतर ब्रेंट क्रूडच्या दरात सुमारे ४ टक्क्यांची घसरण झाली आणि ते प्रति बॅरल ८३ डॉलरच्या आसपास पोहोचले. त्याचप्रमाणे अमेरिकन वेस्ट टेक्सास इंटरमिजिएट (डब्ल्यूटीआय) क्रूडमध्ये सुमारे ४.६० टक्क्यांची घसरण नोंदवली गेली आणि त्याचा दर ८० डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत खाली आला. मुरबान क्रूडच्या किंमतीतही लक्षणीय घट दिसून आली.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी त्यांच्या सोशल मीडियवरून शांतता कराराची घोषणा करताना इराणसोबतची चर्चा यशस्वी झाल्याचे सांगितले. त्यांनी जगभरातील तेल वाहतूक आणि व्यापारी जहाजांसाठी होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा निर्बंधमुक्त करण्याचा निर्णय जाहीर केला. यामुळे मध्यपूर्वेतील ऊर्जा पुरवठा साखळी पुन्हा सुरळीत होईल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
Rohit pawar : कर्जमाफीच्या अटींवर सरकार सकारात्मक, रोहित पवारांनी आंदोलन थांबवले !
दरम्यान, इराणच्या सर्वोच्च राष्ट्रीय सुरक्षा परिषदेकडूनही या कराराला सकारात्मक प्रतिसाद देण्यात आल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे दोन्ही देशांमधील तणाव कमी होण्याची शक्यता वाढली आहे. पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांनीदेखील या कराराचे स्वागत करत दोन्ही देशांनी शांततेच्या दिशेने टाकलेले पाऊल महत्त्वाचे असल्याचे म्हटले आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, अमेरिका आणि इराण यांचे प्रतिनिधीमंडळ १९ जून रोजी स्वित्झर्लंडमध्ये भेटणार असून त्याठिकाणी करारावर औपचारिक स्वाक्षऱ्या होण्याची शक्यता आहे. या बैठकीकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
प्रस्तावित शांतता करारात अनेक महत्त्वाच्या बाबींचा समावेश करण्यात आला आहे. लेबनॉनसह विविध आघाड्यांवर कायमस्वरूपी शस्त्रसंधी लागू करण्याचा प्रस्ताव आहे. इराण अण्वस्त्र निर्मिती न करण्याचे आश्वासन देणार असून अमेरिका होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील नाकेबंदी टप्प्याटप्प्याने हटवणार आहे. इराणवरील अनेक आर्थिक निर्बंध उठवण्याची तयारी दर्शविण्यात आली आहे. तसेच अमेरिकन सैन्याची उपस्थिती कमी करण्याबाबतही सकारात्मक संकेत देण्यात आले आहेत.
याशिवाय इराणच्या पुनर्बांधणीसाठी मोठ्या आर्थिक मदतीचा प्रस्ताव चर्चेत असल्याचे सांगितले जात आहे. अमेरिका इराणच्या अंतर्गत बाबींमध्ये हस्तक्षेप करणार नाही तसेच आखात क्षेत्रात अतिरिक्त लष्करी विस्तार टाळण्याचे आश्वासन देऊ शकते, अशी माहिती समोर येत आहे.
Rohit pawar : रोहित पवारांच्या प्रकृतीची चिंता वाढली; आई-वडील, पत्नी आणि मुलांचे अश्रू अनावर,
गेल्या १०८ दिवसांपासून सुरू असलेल्या संघर्षामध्ये अनेक महत्त्वाच्या घडामोडी घडल्या. विविध टप्प्यांवर हवाई हल्ले, प्रतिहल्ले, शस्त्रसंधीचे प्रयत्न आणि राजनैतिक चर्चा यांचा क्रम सुरू होता. अनेक वेळा चर्चा अपयशी ठरल्या, तर काही वेळा तात्पुरती शस्त्रसंधी लागू करण्यात आली. अखेर जून महिन्यात दोन्ही देशांमधील वाटाघाटींना गती मिळाली आणि शांतता कराराचा मार्ग मोकळा झाल्याचे चित्र निर्माण झाले.
या कराराची अधिकृत अंमलबजावणी आणि त्यानंतरचे परिणाम याकडे आता जागतिक अर्थव्यवस्था, ऊर्जा बाजार आणि आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील तज्ज्ञांचे लक्ष लागले आहे. विशेषतः तेल आयात करणाऱ्या देशांसाठी कच्च्या तेलाच्या किंमतीतील घसरण दिलासादायक ठरण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. तसेच मध्यपूर्वेतील तणाव कमी झाल्यास जागतिक व्यापार आणि ऊर्जा सुरक्षेलाही मोठा फायदा होऊ शकतो.
