monsoon-update-weak-somali-jet-causes-rain-delay-heavy-rain-forecast-after-june-25 : २५ जूननंतर मुसळधार पावसाची शक्यता, आयएमडीचा नवा अंदाज
Mumbai: राज्यात मान्सूनचे आगमन होऊनही अद्याप समाधानकारक पाऊस न झाल्याने शेतकरी, नागरिक आणि प्रशासनाची चिंता वाढली आहे. जून महिना संपत आला असतानाही राज्यातील बहुतांश भागात पावसाने अपेक्षित हजेरी लावलेली नाही. पेरण्यांचा हंगाम सुरू असतानाच अनेक ठिकाणी शेतकरी आभाळाकडे डोळे लावून बसले आहेत. दरम्यान, भारतीय हवामान विभागाने (आयएमडी) मान्सून रखडण्यामागील महत्त्वाचे कारण स्पष्ट करत राज्यासाठी नवीन अंदाज जाहीर केला आहे.
सामान्यतः मान्सूनवर परिणाम करणाऱ्या ‘अल् निनो’ घटनेची चर्चा केली जाते. मात्र यंदा महाराष्ट्रातील मान्सूनच्या मंदावलेल्या वाटचालीमागे वेगळेच कारण असल्याचे हवामान विभागाने सांगितले आहे. अरबी समुद्रातून मान्सूनचे वारे पुढे सरकविण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावणारी ‘सोमाली जेट’ ही वायू प्रणाली कमकुवत झाल्याने मान्सूनची गती मंदावली आहे. याशिवाय अफगाणिस्तान आणि वायव्य भागातून येणाऱ्या उष्ण व कोरड्या वाऱ्यांमुळे मान्सूनच्या प्रवासात अडथळे निर्माण झाल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले आहे.
हवामान विभागाच्या माहितीनुसार, यंदाच्या जून महिन्यात आतापर्यंत राज्यात केवळ ६६.७० मिलिमीटर सरासरी पावसाची नोंद झाली आहे. गेल्या वर्षी याच कालावधीत लक्षणीय पाऊस झाल्यामुळे जलसाठे, शेती आणि पिण्याच्या पाण्याची स्थिती तुलनेने चांगली होती. मात्र यंदा परिस्थिती वेगळी असून अनेक भागांमध्ये पाण्याची टंचाई अधिक तीव्र होताना दिसत आहे.
राज्यातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये पेरण्या रखडल्या आहेत. ज्या भागात सुरुवातीला थोडाफार पाऊस झाला, तेथील शेतकऱ्यांनी पेरणी केली असली तरी त्यानंतर पावसाने उघडीप दिल्याने उगवलेल्या पिकांच्या वाढीबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. कृषी तज्ज्ञांच्या मते, सध्या पुरेसा आणि सातत्यपूर्ण पाऊस होईपर्यंत नवीन पेरण्या करण्याची घाई टाळणे आवश्यक आहे. अन्यथा दुबार पेरणीचे संकट निर्माण होऊ शकते.
Revati sule marriage : सुप्रिया सुळेंच्या लाडक्या लेकीच्या विवाहसोहळ्याला सुरुवात
आयएमडीच्या ताज्या अंदाजानुसार २५ जूननंतर राज्यात मान्सून पुन्हा सक्रिय होण्याची चिन्हे आहेत. सर्वप्रथम कोकण किनारपट्टीवर पावसाचा जोर वाढण्याची शक्यता असून त्यानंतर मराठवाडा, विदर्भ, उत्तर महाराष्ट्र तसेच पश्चिम महाराष्ट्रातील अनेक भागांमध्ये दमदार पाऊस होण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. २५ जून ते ३० जून या कालावधीत अनेक जिल्ह्यांमध्ये जोरदार ते अतिजोरदार पावसाच्या सरी कोसळू शकतात.
दरम्यान, मान्सूनच्या प्रतीक्षेत असलेल्या राज्यातील नागरिकांना आणखी काही दिवस उष्णतेचा सामना करावा लागू शकतो. विदर्भातील काही भागांमध्ये उष्णतेची लाट येण्याची शक्यता हवामान विभागाने वर्तवली आहे. दुसरीकडे कोकण आणि मराठवाड्यात काही ठिकाणी मेघगर्जना व जोरदार वाऱ्यासह स्थानिक स्वरूपाचा पाऊस पडू शकतो.
हवामान विभागाने यंदाच्या हंगामाबाबत आणखी एक महत्त्वाची बाब समोर आणली आहे. ऑगस्ट महिन्यात पावसाचे प्रमाण तुलनेने कमी राहू शकते, असा प्राथमिक अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. त्यामुळे जून आणि जुलै महिन्यातील पावसाची स्थिती शेती आणि जलसाठ्यांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे.
एकूणच, महाराष्ट्रातील रखडलेल्या मान्सूनमागे अल् निनो नव्हे तर सोमाली जेट प्रणाली कमकुवत होणे हे प्रमुख कारण असल्याचे प्रथमच स्पष्ट झाले आहे. मात्र २५ जूननंतर मान्सून पुन्हा वेग घेण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आल्याने शेतकरी आणि नागरिकांना दिलासा मिळण्याची आशा निर्माण झाली आहे. पुढील आठवडाभर राज्यातील हवामानातील घडामोडींवर सर्वांचे लक्ष लागून राहणार आहे.
