andaman-sea-natural-gas-reserves-boost-india-energy-security : भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेला नवी ताकद, इंधन आत्मनिर्भरतेकडे पाऊल
New Delhi : जागतिक स्तरावर वाढत्या भू-राजकीय तणावामुळे ऊर्जा सुरक्षेचा प्रश्न गंभीर बनत असताना भारतासाठी दिलासादायक आणि महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. अंदमान समुद्रातील खोल समुद्री क्षेत्रात नैसर्गिक वायूचा महत्त्वपूर्ण साठा सापडल्याची घोषणा केंद्रीय पेट्रोलियम व नैसर्गिक वायू मंत्री हरदीपसिंह पुरी यांनी केली आहे. या शोधामुळे भारताच्या ऊर्जा क्षेत्राला नवी दिशा मिळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात असून देशाच्या इंधन आत्मनिर्भरतेच्या प्रयत्नांना मोठी चालना मिळणार असल्याचे मानले जात आहे.
सरकारी मालकीच्या ऑइल इंडिया लिमिटेड या कंपनीने अंदमान समुद्रातील संशोधन मोहिमेदरम्यान हा महत्त्वाचा शोध लावला आहे. यापूर्वीही २०२५ मध्ये विजयपूरम-२ या विहिरीत नैसर्गिक वायूचे अस्तित्व आढळून आले होते. त्या ठिकाणी सापडलेल्या वायूमध्ये सुमारे ८७ टक्के मिथेन असल्याचे निष्पन्न झाले होते. ऊर्जा क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, अशा प्रकारचा उच्च दर्जाचा वायू व्यावसायिक वापरासाठी अत्यंत उपयुक्त मानला जातो.
Ladki Bahin Scheme : १४ हजार पुरुष झाले ‘लाडकी बहीण’; दोषींवर फौजदारी गुन्हे दाखल करण्याची मागणी
अंदमान समुद्रातील सलग यशस्वी शोधांमुळे हा संपूर्ण परिसर भविष्यातील महत्त्वाचा ऊर्जा केंद्र म्हणून विकसित होण्याची शक्यता वाढली आहे. त्यामुळे या क्षेत्राकडे देशाच्या ऊर्जा धोरणाच्या दृष्टीने विशेष महत्त्वाने पाहिले जात आहे. केंद्र सरकारच्या ‘समुद्र मंथन मिशन’ अंतर्गत खोल समुद्रातील खनिजे आणि ऊर्जा संसाधनांचा शोध घेण्यासाठी व्यापक मोहीम राबविण्यात येत आहे. त्याच मोहिमेचा भाग म्हणून हे संशोधन करण्यात आले.
सध्या भारत नैसर्गिक वायूच्या गरजांसाठी मोठ्या प्रमाणावर आयातीवर अवलंबून आहे. देशातील वाढती औद्योगिक मागणी, वीज निर्मिती आणि स्वच्छ इंधनाच्या वापरासाठी नैसर्गिक वायूचे महत्त्व सातत्याने वाढत आहे. अशा परिस्थितीत देशांतर्गत उत्पादनात वाढ झाल्यास परकीय चलनाची बचत होण्यास मदत होईल. तसेच जागतिक बाजारातील किंमतीतील चढ-उतारांचा परिणामही कमी होऊ शकतो.
केंद्र सरकारने २०३० पर्यंत देशाच्या एकूण ऊर्जा मिश्रणात नैसर्गिक वायूचा वाटा सुमारे १५ टक्क्यांपर्यंत वाढविण्याचे लक्ष्य निश्चित केले आहे. सध्या हा वाटा अंदाजे ६ ते ७ टक्क्यांच्या दरम्यान आहे. त्यामुळे अंदमान समुद्रातील नव्या शोधाला या उद्दिष्टाच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
प्राथमिक अंदाजानुसार अंदमान बेसिनमध्ये मोठ्या प्रमाणात हायड्रोकार्बन संसाधने असण्याची शक्यता आहे. तथापि, प्रत्यक्ष व्यावसायिक उत्पादन सुरू करण्यापूर्वी सविस्तर चाचण्या, साठ्याचे मूल्यमापन आणि आवश्यक पायाभूत सुविधांची उभारणी करावी लागणार आहे. त्यामुळे उत्पादन सुरू होण्यासाठी काही वर्षांचा कालावधी लागू शकतो.
या घडामोडीबाबत बोलताना केंद्रीय मंत्री हरदीपसिंह पुरी यांनी सांगितले की, अंदमान बेसिनमध्ये हायड्रोकार्बनचा शोध लागणे हे दीर्घकाळ व्यक्त करण्यात आलेल्या भूवैज्ञानिक विश्वासाला बळ देणारे आहे. म्यानमारपासून इंडोनेशियापर्यंतच्या प्रदेशात आढळलेल्या ऊर्जा साठ्यांशी हा शोध सुसंगत असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
Ladki Bahin Scheme : ‘लाडकी बहीण’ योजनेतील अपात्र अर्जांची फेरतपासणी होणार
अंदमान समुद्रातील हा शोध केवळ ऊर्जा क्षेत्रापुरता मर्यादित नसून भारताच्या आर्थिक आणि सामरिक हिताच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचा मानला जात आहे. आगामी काळात या साठ्याचा यशस्वी विकास झाल्यास भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेला बळकटी मिळेल आणि आत्मनिर्भर भारताच्या दिशेने आणखी एक मोठे पाऊल टाकले जाईल.
