ola-uber-rapido-new-rules-maharashtra-from-september-1-driver-marathi-language : कंपन्यांनी प्रवाश्याला आकारलेल्या भाड्यातील ८० टक्के रक्कम चालकाला देण्याचीही तरतूद
Mumbai : ॲपच्या माध्यमातून प्रवासी वाहतूक सेवा देणाऱ्या ओला, उबेर आणि रॅपिडोसह इतर कंपन्यांच्या वाहनचालकांसाठी राज्याच्या परिवहन विभागाने नियम अधिक कडक करण्याची तयारी केली आहे. १ सप्टेंबरपासून ॲप-आधारित प्रवासी वाहतूक सेवांसाठी नव्या नियमावलीची अंमलबजावणी होणार असल्याची माहिती समोर आली आहे. या निर्णयामुळे चालकांची पात्रता, मराठी भाषेचे ज्ञान, वाहन चालविण्याची वेळ, प्रवाशांच्या सुरक्षेपासून चालकांना मिळणाऱ्या भाड्याच्या वाट्यापर्यंत अनेक बाबींमध्ये बदल होणार आहेत.
ओला, उबेर, रॅपिडो यांसारख्या ॲप-आधारित सेवा मोठ्या प्रमाणावर वापरल्या जात असताना या क्षेत्राचे नियमन अधिक प्रभावी करण्यासाठी परिवहन विभागाकडून नवी नियमावली तयार करण्यात आली आहे. या नियमांनुसार ॲप-आधारित प्रवासी वाहतूक सेवा देणाऱ्या कंपन्यांना संबंधित परिवहन प्राधिकरणाचा परवाना घेणे बंधनकारक राहणार आहे.
नव्या नियमांनुसार प्रवासी वाहतूक करणाऱ्या चालकाकडे वैध वाहन परवाना आणि आवश्यक बॅच असणे अनिवार्य असेल. याशिवाय चालकाला व्यवहारापुरते मराठी भाषेचे ज्ञान असणेही आवश्यक करण्यात आले आहे. त्यामुळे केवळ वाहन चालविण्याची पात्रता असून चालणार नसून प्रवाशांशी मूलभूत संवाद साधता येणेही महत्त्वाचे ठरणार आहे.
चालकाने बॅचसाठी अर्ज करताना संबंधित शहरातील १५ वर्षांचा रहिवासी असल्याचा दाखला सादर करणे आवश्यक राहणार असल्याची तरतूद करण्यात आली आहे. त्यासोबत पोलिस पडताळणी पत्रही आवश्यक असेल. त्यामुळे चालकांची ओळख, पार्श्वभूमी आणि स्थानिक रहिवास यांची अधिक काटेकोरपणे पडताळणी केली जाणार आहे.
चालकांच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचा निर्णय घेण्यात आला आहे. नव्या नियमांनुसार चालकाला सलग १२ तासांपेक्षा अधिक काळ वाहन चालवता येणार नाही. दीर्घकाळ वाहन चालवल्यामुळे होणारा थकवा आणि त्यातून प्रवाशांच्या सुरक्षेला निर्माण होणारा धोका कमी करण्याच्या दृष्टीने हा नियम महत्त्वाचा मानला जात आहे.
ॲप-आधारित वाहनचालकांसाठी आर्थिकदृष्ट्याही महत्त्वाची तरतूद करण्यात आली आहे. प्रवाशांकडून आकारण्यात आलेल्या एकूण भाड्यापैकी किमान ८० टक्के रक्कम चालकाला देण्याची तरतूद नव्या नियमांमध्ये करण्यात आली आहे. त्यामुळे चालकांना मिळणाऱ्या उत्पन्नाबाबतही कंपन्यांवर नियामक नियंत्रण राहणार आहे.
प्रवाशांच्या सुरक्षिततेसाठी ॲप-आधारित वाहनांचे जीपीएसच्या माध्यमातून ट्रॅकिंग केले जाणार आहे. चालकांची पडताळणी तसेच ऑनलाइन देखरेखीची व्यवस्थाही करण्यात येणार आहे. त्यामुळे वाहन कुठे आहे, कोणता चालक सेवा देत आहे आणि प्रवासी वाहतूक कशा पद्धतीने सुरू आहे, यावर अधिक प्रभावीपणे लक्ष ठेवता येणार आहे.
ॲप-आधारित प्रवासी सेवा देणाऱ्या कंपन्यांच्या ॲप आणि संकेतस्थळावर मराठी, हिंदी आणि इंग्रजी या तिन्ही भाषांचा पर्याय उपलब्ध असणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. त्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रवाशांना स्थानिक भाषेत सेवा आणि माहिती सहज उपलब्ध होण्यास मदत होणार आहे.
परवाना किंवा बॅच मिळवताना बनावट कागदपत्रांचा वापर करणाऱ्या चालकांवरही कठोर कारवाई केली जाणार आहे. बनावट कागदपत्रांच्या आधारे परवाना मिळवल्याचे आढळल्यास संबंधित चालकाचा परवाना रद्द करण्याबरोबरच कायदेशीर कारवाई केली जाऊ शकते.
दरम्यान, रिक्षा आणि टॅक्सी चालकांसाठी मराठी भाषेच्या ज्ञानाबाबतही परिवहन विभागाने नियम लागू केले आहेत. चालकांना व्यवहारापुरते मराठीचे जुजबी ज्ञान असणे आवश्यक करण्यात आले आहे. यासाठी अमराठी चालकांना मराठी शिकण्यासाठी तीन महिन्यांची मुदत देण्यात आली होती. या कालावधीत राज्यभरातील एक लाखांहून अधिक अमराठी वाहनचालकांनी मराठी भाषेचे प्रशिक्षण पूर्ण केल्याची माहिती देण्यात आली आहे.
नियमांचे पालन न करणाऱ्या चालकांवर टप्प्याटप्प्याने कारवाई केली जाणार आहे. चालकाला मराठीचे आवश्यक ज्ञान नसल्याचे आढळल्यास सुरुवातीला एक महिन्याची नोटीस देऊन भाषा शिकण्याची संधी दिली जाईल. नोटीस मिळूनही चालकाने मराठीचे आवश्यक ज्ञान संपादन केले नाही, तर त्याचा वाहन परवाना तीन महिन्यांसाठी निलंबित केला जाऊ शकतो. त्यानंतरही नियमांचे पालन न केल्यास परवाना कायमस्वरूपी रद्द करण्याची कारवाई होऊ शकते.
परिवहन विभागाच्या नव्या नियमांमुळे ओला, उबेर, रॅपिडो आणि इतर ॲप-आधारित प्रवासी सेवा देणाऱ्या कंपन्यांना आपल्या कार्यपद्धतीत मोठे बदल करावे लागू शकतात. चालकांची पडताळणी, स्थानिक रहिवासाचा पुरावा, मराठी भाषेचे ज्ञान, कामाचे तास, चालकांना मिळणारा भाड्याचा हिस्सा आणि प्रवाशांच्या सुरक्षिततेसाठी जीपीएस देखरेख अशा विविध बाबींवर आता अधिक काटेकोर नियंत्रण राहणार आहे. त्यामुळे १ सप्टेंबरपासून महाराष्ट्रातील ॲप-आधारित रिक्षा आणि टॅक्सी सेवांच्या कार्यपद्धतीत मोठा बदल होण्याची शक्यता आहे.
