dandiya-muslim-entry-ban-hindu-tilak-vhp-navratri-guidelines-maharashtra-2026 : हिंदूंना टिळा अनिवार्य; विश्व हिंदू परिषदेची नवरात्रीसाठी कठोर नियमावली
Mumbai: महाराष्ट्रात नवरात्री उत्सवाची तयारी सुरू असतानाच गरबा आणि दांडिया कार्यक्रमांच्या आयोजनावरून नवा वाद निर्माण झाला आहे. विश्व हिंदू परिषदेने राज्यातील नवरात्रीदरम्यान होणाऱ्या गरबा-दांडिया कार्यक्रमांसाठी काही कठोर मार्गदर्शक सूचना जाहीर केल्या असून, या कार्यक्रमांमध्ये मुस्लिमांना प्रवेश देऊ नये, असे आवाहन करण्यात आले आहे. यासोबतच कार्यक्रमस्थळी सहभागी होणाऱ्या हिंदूंची ओळख पडताळणी करण्यासाठी आधारकार्ड तपासणी आणि कपाळावर टिळा लावण्यासारख्या उपाययोजनांचाही प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे.
विश्व हिंदू परिषदेच्या या भूमिकेमुळे नवरात्री उत्सवाच्या पारंपरिक स्वरूपासोबतच धार्मिक ओळख, सामाजिक सलोखा आणि सार्वजनिक कार्यक्रमांमधील प्रवेशाच्या अधिकारावर चर्चा सुरू झाली आहे. गरबा आणि दांडिया हे केवळ मनोरंजनाचे कार्यक्रम नसून देवीच्या उपासनेशी संबंधित धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरेचा भाग आहेत, अशी भूमिका विश्व हिंदू परिषदेने मांडली आहे. विश्व हिंदू परिषदेच्या मते, नवरात्री उत्सवाच्या धार्मिक स्वरूपाचे जतन करण्यासाठी आयोजकांनी कार्यक्रमस्थळी सहभागी होणाऱ्या व्यक्तींची ओळख तपासावी. त्यासाठी आधारकार्ड किंवा अन्य ओळखपत्रांची पडताळणी करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. हिंदू सहभागी असल्याची ओळख स्पष्ट करण्यासाठी कपाळावर टिळा लावण्याची सूचनाही करण्यात आली आहे.
मुस्लिमांना गरबा आणि दांडिया कार्यक्रमांपासून दूर ठेवण्यामागे धार्मिक कारण असल्याचे विश्व हिंदू परिषदेने स्पष्ट केले आहे. नवरात्री हा देवीच्या उपासनेचा सण आहे. मूर्तीपूजेच्या विरोधात असलेल्या मुस्लिमांनी अशा धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये सहभागी होण्याचे कारण काय, असा सवालही परिषदेच्या भूमिकेतून उपस्थित करण्यात आला आहे. मात्र, मुस्लिमांना कार्यक्रमांमध्ये प्रवेश न देण्याची भूमिका घेत असतानाच विश्व हिंदू परिषदेने आपण कोणत्याही समाजाच्या विरोधात नसल्याचे स्पष्ट केले आहे. हे निर्बंध कोणत्याही समुदायाविषयी द्वेषातून नव्हे, तर खबरदारीचा उपाय म्हणून सुचवण्यात आल्याचा दावा करण्यात आला आहे. हिंदू सण आणि परंपरा या हिंदू समाजाच्या सांस्कृतिक वारशाचा अविभाज्य भाग असून, त्यांचे धार्मिक महत्त्व कमी होऊ नये, अशी परिषदेकडून भूमिका मांडण्यात आली आहे.
नवरात्री उत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर आयोजकांनी काय करावे आणि काय करू नये, याबाबतही विश्व हिंदू परिषदेने सूचना केल्या आहेत. कार्यक्रमाचे धार्मिक स्वरूप कायम ठेवणे, सहभागींची ओळख पडताळणे आणि कार्यक्रमाच्या व्यवस्थेत आवश्यक खबरदारी घेणे यावर भर देण्यात आला आहे. दरम्यान, धर्मांतर आणि गोहत्या या मुद्द्यांवरही विश्व हिंदू परिषद आपली भूमिका कायम ठेवणार असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. या मूलभूत उद्दिष्टांबाबत कोणतीही तडजोड केली जाणार नसल्याचे परिषदेने म्हटले आहे. विशेष म्हणजे, विश्व हिंदू परिषदेच्या या भूमिकेची तुलना राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत यांच्या अलीकडील विधानाशी केली जात आहे. न्यूयॉर्क येथे सर्वधर्मीय धर्मगुरूंच्या परिषदेत बोलताना, भारतात एकही मुस्लिम व्यक्ती नको असे एखाद्या हिंदूला वाटत असेल तर तो हिंदू नाही, असे मोहन भागवत यांनी म्हटल्याचे वृत्त आहे. मोहन भागवत यांच्या या भूमिकेबाबत विश्व हिंदू परिषदेचे नायर यांना विचारण्यात आले असता, संघाच्या सरसंघचालकांच्या विधानावर भाष्य करणार नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. विश्व हिंदू परिषद कोणाच्याही विरोधात नसून सामाजिक सलोखा आणि शांततेवर विश्वास ठेवते, असेही त्यांनी सांगितले.
आता नवरात्री उत्सव जवळ येत असताना विश्व हिंदू परिषदेच्या या नियमावलीची अंमलबजावणी प्रत्यक्ष गरबा आणि दांडिया आयोजक कितपत करतात, याकडे लक्ष लागले आहे. धार्मिक कार्यक्रमांचे स्वरूप जपण्याचा दावा आणि सार्वजनिक कार्यक्रमांमध्ये धार्मिक आधारावर प्रवेशाच्या मर्यादा घालण्याचा मुद्दा यामुळे महाराष्ट्रात नवरात्रीपूर्वीच या निर्णयावरून राजकीय आणि सामाजिक चर्चा रंगण्याची शक्यता आहे.
