hormuz-strait-three-oil-tankers-attacked-us-iran-ceasefire-gulf-tensions-latest-news : हॉर्मुज सामुद्रधुनीत सलग ३ तेलवाहू जहाजांवर हल्ले
Mumbai: अमेरिका आणि इराण यांच्यात युद्धबंदीचा करार झाल्यानंतर आखातातील परिस्थिती काहीशी स्थिर होत असल्याचे चित्र दिसत होते. मात्र, हॉर्मुज सामुद्रधुनी परिसरात अवघ्या २४ तासांत तीन तेलवाहू जहाजांवर झालेल्या हल्ल्यांमुळे मध्यपूर्वेतील तणाव वाढला आहे. या घटनांमुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठा, सागरी सुरक्षा आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर गंभीर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
सामरिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाची मानली जाणारी हॉर्मुज सामुद्रधुनी ही जगातील कच्चे तेल आणि नैसर्गिक वायू वाहतुकीसाठी सर्वाधिक महत्त्वाच्या सागरी मार्गांपैकी एक आहे. त्यामुळे या परिसरातील प्रत्येक घडामोडीकडे जगभरातील देशांचे बारकाईने लक्ष असते. अशा परिस्थितीत सलग तीन जहाजांवर झालेल्या हल्ल्यांमुळे जागतिक स्तरावर चिंता वाढली आहे.
ब्रिटनच्या सागरी सुरक्षा यंत्रणेच्या माहितीनुसार, मंगळवारी एका तेलवाहू जहाजावर अज्ञात ड्रोनद्वारे हल्ला करण्यात आला. या हल्ल्यात जहाजाचे किरकोळ नुकसान झाले असले तरी कोणतीही जीवितहानी झाली नाही. पर्यावरणालाही कोणतीही हानी पोहोचली नसल्याचे अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले असून, आवश्यक तपासणीनंतर संबंधित जहाजाने पुढील प्रवास सुरू केला आहे.
Devendra Fs : ‘शरद पवार गट एनडीएमध्ये येणार नाही’, देवेंद्र फडणवीसांचे स्पष्ट संकेत
यापूर्वी ओमानच्या किनारपट्टीलगतून प्रवास करणाऱ्या कतारच्या एका जहाजालाही लक्ष्य करण्यात आले होते. इराणच्या सागरी हद्दीतून बाहेर पडत असताना जहाजाच्या डाव्या बाजूला अज्ञातांकडून हल्ला करण्यात आला. या हल्ल्यानंतर जहाजाला आग लागली होती. सुदैवाने जहाजावरील कर्मचाऱ्यांना सुरक्षित बाहेर काढण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे.
या घटनांनंतर कतारने इराणवर गंभीर आरोप केले आहेत. कतारच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते माजेंद अल-अन्सारी यांनी ‘अल रेकय्यात’ या गॅसवाहू जहाजावरील हल्ल्याचा तीव्र निषेध करत, हा हल्ला आंतरराष्ट्रीय सागरी वाहतूक आणि जागतिक ऊर्जा सुरक्षेवर थेट आघात असल्याचे म्हटले आहे. तसेच या घटनेसाठी इराणला कायदेशीररीत्या जबाबदार धरले जाईल, अशी भूमिकाही कतारने स्पष्ट केली आहे.
दुसरीकडे, इराणने या हल्ल्याची थेट जबाबदारी स्वीकारलेली नाही. मात्र, इराणच्या सरकारी माध्यमांनी संबंधित जहाजाने वारंवार देण्यात आलेल्या इशाऱ्यांकडे दुर्लक्ष केल्यामुळे कारवाई करण्यात आल्याचा दावा केला आहे. त्यामुळे या प्रकरणात दोन्ही देशांमधील आरोप-प्रत्यारोप अधिक तीव्र झाले आहेत.
दरम्यान, काही दिवसांपूर्वीच इराणने हॉर्मुज सामुद्रधुनीतून प्रवास करणाऱ्या जहाजांसाठी नवीन सुरक्षा नियम लागू केल्याची घोषणा केली होती. इराणने मंजूर केलेल्या मार्गावरूनच जहाजांनी प्रवास करावा, अन्यथा कारवाईला सामोरे जावे लागेल, असा इशाराही इराणच्या संयुक्त लष्करी कमांडने दिला होता. तसेच या भागात अमेरिकन सैन्याने हस्तक्षेप केल्यास कठोर प्रत्युत्तर दिले जाईल, असेही इराणने स्पष्ट केले होते.
Pravin datke : ‘नवे वाळू धोरण’ फेल? ५५ कोटींचा दंड होऊनही ब्रह्मपुरीत रेती माफियांचा धुमाकूळ
गेल्या महिन्यात अमेरिका आणि इराण यांच्यात १४ कलमी युद्धबंदी करारावर स्वाक्षऱ्या झाल्यानंतर या मार्गावरून शेकडो व्यापारी जहाजांची वाहतूक सुरळीत सुरू होती. मात्र, नव्या हल्ल्यांमुळे त्या कराराच्या प्रभावी अंमलबजावणीवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. ब्रिटनच्या सागरी सुरक्षा यंत्रणेनेही हॉर्मुज परिसरातील सुरक्षेचा धोका अद्यापही मोठ्या प्रमाणावर कायम असल्याचा इशारा दिला आहे.
याचवेळी अमेरिका आणि इराण यांच्यातील पुढील शांतता चर्चा रखडल्याची माहिती समोर आली आहे. इराणचे सर्वोच्च नेते आयतुल्ला अली खामेनी यांच्या अंत्यविधीच्या पार्श्वभूमीवर नियोजित चर्चा पुढे ढकलण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे. इराणमध्ये अमेरिकेविरोधातील भावना पुन्हा तीव्र झाल्याचे दिसून येत असून, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या विरोधात घोषणाबाजीही करण्यात येत आहे.
सलग झालेल्या जहाजांवरील हल्ल्यांमुळे हॉर्मुज सामुद्रधुनी पुन्हा एकदा जागतिक राजकारणाच्या केंद्रस्थानी आली आहे. आगामी काळात अमेरिका, इराण आणि आखाती देशांची भूमिका काय राहते, तसेच या तणावाचा जागतिक कच्च्या तेलाच्या किमतींवर आणि ऊर्जा बाजारावर काय परिणाम होतो, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
